„Um Gottes Willen, das gibt eine Katastrophe“

[Erwin Verhoeve]

Zoals velen wellicht weten is het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 uitgevoerd tussen 13.27 en ongeveer 13.40 uur door Duitse bommenwerpers. Wat niet veel mensen (meer) weten is dat Rotterdam-Zuid op dat moment volledig vol stond met voertuigen van de 9.Panzer Division en de Leibstandarte Adolf Hitler.

De Duitse commandant ter plekke was Generalleutnant Rudolf Schmidt die, bij het zien van de naderende vliegtuigen, verschrikt zou hebben uitgeroepen: „Um Gottes Willen, das gibt eine Katastrophe“ en rode lichtkogels hebben laten afvuren om de vliegtuigen te laten stoppen, zonder succes helaas.

De afgelopen 3-4 jaar ben ik bezig geweest met een diorama waarbij ik dit moment wilde uitbeelden. Vandaar dus ook de titel 🙂
Ik ben niet zo's snelle en regelmatige bouwer, vandaar dat ik nog niet eerder foto's heb geplaatst.

Ik ben begonnen met het mooie café van Roy Schurgers (DioDump) en heb daarvoor bij hem een extra tussen verdieping kunnen aanschaffen. Typerend voor de panden op Rotterdam-Zuid was namelijk dat deze over het algemeen 3-laags waren/zijn.
Na het in elkaar zetten van de grote elementen, moest in één zijde van de hoek de lijmnaad weggewerkt worden en het voegwerk ingekrabbeld.







Vervolgens heb ik de base gemaakt met een klein hoogteverschil om een stukje van de Maas te suggereren.
Voor het eerste heb ik hierbij alle klinkers, stoeptegels en -randen zelf in gips gegoten met behulp van de fantastisch mallen van Diorama Debris. De tramrails en trottoirputten heb ik met een 3D-printer gemaakt.

 

[Erwin Verhoeve]

Toen dat was gebeurd kon ik mijn tijd en energie in het afwerken van het café steken:



Daarna was het tijd om alle voertuigen en figuren te maken, passen op het dio en natuurlijk te verven en van allemaal leuke details te voorzien.

 

[Erwin Verhoeve]

Met tenslotte dit eindresultaat:

 

[PE-ter v. Stiph0ut]

Erwin, zelf Rotterdammer zijnde kan ik alleen maar diep onder de indruk zijn van je project. Grandioos hoeveel details en leven je erin hebt gekregen. Respect. Het interessante (in het echt) is dat bij de meeste oude panden - naarmate je hoger komt - de ramen wat kleiner zijn. Weet niet of de verdiepingen zelf ook lager zijn trouwens, maar dat zou zijn gedaan om de illusie van hoogte wat te versterken.

En wat die lichtkogels betreft: er waren 3 luchtvloten onderweg, waarvan er 2 gelukkig wel tijdig zijn omgekeerd. Door een lokaal wolkendek heeft helaas 1 ervan de signalen niet gezien. Anders hadden we waarschijnlijk ook geen havengebied meer gehad (maar dat is een suggestie van mijn kant).

Hier trouwens nagenoeg precies het moment van jouw scene, naast cafe De Witte Ballons aan de Rosestraat 34:

 

[Bas Slaats]

Wat een juweeltje. Zowel het idee als de uitvoering zijn fantastisch gedaan. Alle details kloppen en iedereen is bezig met wat ze geacht worden te doen. Ik kom woorden te kort en hoop deze heel graag eens van dichtbij te kunnen bekijken.

Ik zou zelf de gele doeken nog iets feller maken om aan te geven dat deze een signaalfunctie hebben en geen normale stowage is, maar dat is meer een nuance dingetje. En meer stof. Zowel op de voertuigen als op de laarzen als op de straat zelf. Alles oogt een beetje klinisch. Maar ik kan er prima mee leven als je het zo laat, want zoals gezegd is het nu al een fantastische plaatje. 👍

gr Bas

 

[Erwin Verhoeve]

Bedankt voor de positieve reacties! Erg leuk om te zien/ lezen 👍

@ Peter: het café wat je noemt en deze foto, plus andere van dezelfde locatie, waren een hele grote inspiratiebron voor mijn diorama 🙂

@ Bas: het stoffige heb ik bewust subtiel gehouden, tenslotte hebben deze troepen zich vanuit Duitsland vrijwel alleen over de doorgaande wegen verplaatst zonder de voertuigen te hoeven verlaten. Op sommige foto's lijkt het bijna alsof ze op een soort vakantiereisje waren...

 

[Peter van Dijk]

Prachtig diorama Erwin 😍👍👍

 

[Tini Hendriks]

Prachtig! Respect! 👌🏻

 

[Walter Jonkers]

Mooi gedaan, mooie details, mooie hectiek van voertuigen en mensen op een historisch moment👍🏻

 

[Jan van Harn]

Mooi onderwerp, mooi gedaan!

Groeten, Jan

 

[Erik Zeeman]

erg mooi geworden lekker veel detail dus veel te zien👍👍

 

[Jan Willem Stokkers]

Geweldig gedaan vriend, helemaal jouw ding! 👍👍
Nu hopen gauw in het echt te mogen aanschouwen!

Gr.JW

 

[Willem Visser]

Ik ben onder de indruk.
Mooi.
En oog voor detail: zelfs de klok staat precies op het moment afgesteld.

 

[Erwin Verhoeve]

Iedereen bedankt voor de leuke, positieve reacties! 👍👍

 

[Arne Ρоirοt]

Toen ik de foto van Peter zag, realiseerde ik me
hoe mijn brein de tweede wereldoorlog koppelt aan zwart-wit beelden.
Kleurenfoto's uit Rotterdam? Tuurlijk, dat kán, maar voelt het lekker?

En dus heb ik wat zitten fotoshoppen met de foto van Erwin.
Krijg ik nóg meer het gevoel van dat moment ...

 

[Barry Ypenburg]

Prachtig Erwin! Dit soort diorama's, afspelend op Nederlandsgrondgebied, spreken mij altijd erg aan.

Ik betrap mij er dan altijd op dat ik wat ga 'filosoferen' Wat werd er gezegd, wat werd er gedacht, waar gingen ze naar toe enz. enz.

Erg indrukwekkend!

 

[Bas Slaats]

Er zijn de nodige kleurenfoto's van mei 1940 bekend. Hugo Jaeger was een bekende fotograaf welke tbv de propaganda de gehele campagne met kleurenfilm heeft vastgelegd. Zijn route via het zuiden van Nederland naar Amsterdam en daarna door naar België is redelijk te volgen als je de foto's eenmaal op volgorde hebt staan.
Hier zijn een paar van de meer bekende.
Tilburg

Onderweg naar Rotterdam.

Rotterdam

En weer door richting België.

Met deze foto's erbij zie je hoe goed Erwin zijn kleuren heeft gekozen.
Gr Bas

 

[Bert van Wiltenburg]

Fantastisch schouwspel!!
en helaas bekruipt mij bij het zien van dit soort prachtige diorama's het gevoel van ... wat ben ik een beginneling...
Werkelijk fantastisch gedaan!!

En als ik de tekst goed begrijp hebben we het aan de Duitsers zelf te danken dat het bombardement van Rotterdam veel kleiner is uitgevallen (slechts 1 van de 3 luchtvloten) dan oorspronkelijk de bedoeling was?
Kun je nagaan, dit wordt in Nederland al het grote bombardement van Rotterdam genoemd......

 

[Jakko Westerbeke]

Kun je nagaan, dit wordt in Nederland al het grote bombardement van Rotterdam genoemd......

Dat ligt er vooral aan dat alles voornamelijk uit eigen perspectief bekeken wordt. Voor Nederland is het het zwaarste luchtbombardement ooit, als je vergelijkt met —laten we zeggen — Duitsland, Japan of Vietnam, dan telt het amper mee. Wat niet wil zeggen dat het niet erg was, natuurlijk.

 

[Bert van Wiltenburg]

Dat is ook wat ik bedoel, leed en dergelijke daargelaten, voor ons is dit giga, vergeleken met bijvoorbeeld Dresden of Hirosjima echter...

 

[Mario Wens]

Schitterend gedaan Erwin! Mijn enige kritiek is dat er volgens mij geen tram zo die bijna haakse hoek in de rails zou kunnen nemen. Gelukkig heb je er voldoende voertuigen op gezet zodat het uit het zicht blijft 😉

 

[Arne Ρоirοt]

🙄
En bedankt. Van je vrienden moet je het hebben Erwin.
En nu de weddenschap ...

Gaat Erwin alles open breken om het te corrigeren ja of nee?

 

[Walter Jonkers]

🙄
En bedankt. Van je vrienden moet je het hebben Erwin.
En nu de weddenschap ...

Gaat Erwin alles open breken om het te corrigeren ja of nee?

Nog even aanvullende vraag in dat kader. Ik heb geen verstand van tramdingesen in Rotterdam rond 1940: hoe was de aandrijving van die trams?

 

[Timo de Porto]

Elektriek

 

[Arne Ρоirοt]

RET = Rotterdamse Electrische Tram N.V.

 

[Timo de Porto]

Ja...er mist bovenleiding, en de radioman in de radiowagen zou dan erg weinig ontvangst hebben, maar aan de andere kant...

 

[Walter Jonkers]

Schitterend gedaan Erwin! Mijn enige kritiek is dat er volgens mij geen tram zo die bijna haakse hoek in de rails zou kunnen nemen. Gelukkig heb je er voldoende voertuigen op gezet zodat het uit het zicht blijft 😉

Wellicht is het wat krap maar als je oude foto’s ziet van Rotterdamse trams en hoe die zich door de straten kronkelden dan is het beeld niet zo verkeerd. Het waren ook korte tramstellen met twee draaistellen waardoor enorm scherpe bochten genomen kunnen worden (“waar de trams de hoek om gillen…of ze katten staan te villen” …. Maar dat gold voor de big-city. In Rotterdam waren ze ongetwijfeld geruisloos😉).

Bron: website van Hans Engelfriet met foto’s van de RET: Tram die vanuit de Bergweg de Bergsingel opdraait.

 

[Walter Jonkers]

RET = Rotterdamse Electrische Tram N.V.

O ja, ik had het kunnen weten🙄

 

[Erwin Verhoeve]

Wederom dank voor alle leuke en informatieve reacties! 👍👍

De R.E.T. trams hebben mij destijds inderdaad deels geïnspireerd voor het aanleggen van de rails, maar vooral de stoomtramlijn van de R.T.M. die van Zuid reed richting Oostvoorne deed dat nog meer. Saillant detail is dat deze stoomtram in de volksmond 'het moordenaartje' werd genoemd vanwege de vele verkeersslachtoffers die het veroorzaakte. Uiteindelijk heb ik de esthetische vrijheid genomen om te kiezen voor de korte draaicirkel van de elektrische tramlijn en het ontbreken van de bovenlijn van de stoomtramlijn. De antenne van de 251 vond ik namelijk te mooi om niet in volledige hoogte te laten zien doordat een bovenlijn de boel blokkeert.

En nee, ik ben zeker niet van plan om de straat open te gaan breken en nieuwe rails te gaan leggen. 🙂

Dat combineren geldt trouwens ook voor de gehele opzet, ook dat is een combi van twee werkelijke situaties om het beeld wat ik voor ogen had te realiseren: het café de Witte Ballons halverwege de Rosestraat en de opgang van het Noordereiland aan de van der Takstraat. Ik hou er namelijk altijd wel van om mijn 'bouwsels' op enige vorm van realiteit te bouwen en vond dat dit 'compromis' goed voldeed.
De echte Rotterdammert 😉 weet natuurlijk dat de Rosestraat niet direct aan de Maas laag en het Noordereiland toentertijd alleen bereikbaar was via de Koninginnebrug.

N.b. straatnaambordjes ga ik trouwens nog als laatste toevoegen, ze zijn al onderweg van Roy Schurgers 🙂.

Hier trouwens ook even een plaatje van de stoomtram voor het eerder genoemde, en door mij uitgebeelde, café 'de Witte Ballons'.



bron: Langs de rails

 

[Mario Wens]

Groot gelijk Erwin, gewoon laten liggen. Het gaat ook om het effect, dus hoeft niet 100% een historisch correcte weergave te zijn.

Voor wat die bochten betreft, het klopt dat de 'boogstraal' van trams een stuk kleiner is dan bij treinen, maar er zijn grenzen. Zo is het wel bekend dat trams een boogstraal van minder dan 30 meter kunnen nemen, maar dan praat je nog altijd over een cirkel met een diameter van 60 meter in werkelijkheid, dus een diameter van 1714,28 mm in 1:35. Ook trambochten lopen wat geleidelijker dan hier uitgebeeld. Een vooroorlogs Rotterdams voorbeeld:

 

[EricReist]

Erg mooi en een bijzondere setting. Heerlijk ook om zoveel Funk voertuigen bijeen te zien 🙂
De 251 zou ik achterwege laten, is een ausf C die pas later op het toneel kwam. Is al druk zat!

Wat meer mensen omhoog laten kijken naar het vliegtuiggebrom, en wellicht een getergde soldaat die duivenpoep op zich heeft gekregen (gezien die beesten bovenop de dakrand) zou nog een kwinkslag zijn naar een 'tegenbombardement'...

 

[Timo de Porto]

Het moordenaartje, reed ook uit rotterdam vandaan naar de eilanden iets zuidelijker, en reed nogal eens iemand.aan inderdaad, gek genoeg omdat het ding schijnbaar lekker stil was. mooi ding vindt ik het wel, wie weet in 1:35 🙂

 

[Walter Jonkers]

Het moordenaartje, reed ook uit rotterdam vandaan naar de eilanden iets zuidelijker, en reed nogal eens iemand.aan inderdaad, gek genoeg omdat het ding schijnbaar lekker stil was. mooi ding vindt ik het wel, wie weet in 1:35 🙂

Tot op Schouwen-Duiveland zelfs

 

[Timo de Porto]

Ja, ik dacht dat al maar ik woon op een iets noordelijker eiland dus ik raak van die eilanden altijd in de war...

 

[Jakko Westerbeke]

ik woon op een iets noordelijker eiland dus ik raak van die eilanden altijd in de war...

Dat probleem hebben we hier in het zuiden ook met die eilanden van jullie, hoor 🙂

 

[Timo de Porto]

Tv tas. Maar dan mis je wel bv rottum en de duitse wadden!