Af! MiniArt Medium Tank M3

[Jakko Westerbeke]

Terwijl ik me nog beraad over wat ik wil gaan bouwen voor de komende FOC, besloot ik om toch maar aan de MiniArt Medium Tank M3 te beginnen. In principe is dit hetzelfde model als waar @Peter Stoof al aan bezig is, maar dan de Amerikaanse in plaats van Britse uitvoering. In mijn geval is het deze doos:

(bron: Scalemates)

Dus een hele vroege Amerikaanse tank, die ik ook in vroege Amerikaanse markeringen wil gaan bouwen — op oefening in Tennessee in plaats van op uitzending in Tunesië.

Momenteel ben ik nog niet veel verder dan dit:



En gelijk al eigenwijs 🙂 MiniArt wil dat je een groot deel van de onderdelen op de vloer en zijkanten lijmt en dan pas die samenvoegt, maar nadat ik goed door de instructies gekeken heb, besloot ik om toch eerst de romp te bouwen en dan pas de rest erin te zetten. De zijplaten zijn redelijk dun en buigbaar, ze vallen nét niet helemaal op hun plek zonder wat schraapwerk, en ik vraag me ook af hoe je alles haaks krijgt als je het brandschot aan het begin moet monteren maar de zijkanten pas veel later.

De afdekplaat voor het ontsnappingsluik in de vloer (deze uitvoering had dat niet, want hij had zijdeuren) laat nogal een grote naad, zoals je ook bij Peters model kunt zien. Ik heb die opgevuld en vlakgeschuurd zodat hij hopelijk niet meer te zien zal zijn door het dakluik. De plaat is wel net wat dikker dan de vloer, dus hij steekt er een fractie van een millimeter bovenuit, maar ik ga ervan uit dat dat niet te zien zal zijn als eenmaal alles op z’n plek zit.

 

[Jan van Harn]

Mooi beging Jakko,

Ondanks dat ik persoonlijk niet zo gecharmeerd ben van het uiterlijk van dit voertuig, vind ik deze qua bouw mooi om te volgen. Wat betreft het vooraf samenvoegen: ik hoop dat het je lukt om alles er netjes in te krijgen. En wat betreft schilderen: vaak heb je voldoende toegang, ook omdat het zicht naar binnen beperkt is.
Bij mijn AEC heb ik de zijkant nog wel los, deze past misschien iets mooier dan de Lee. Ik gebruik de losse zijkant wel tijdens het lijmen van de delen die ertussen liggen, zodat je weet dat alles goed op zijn plaats zit. En Tamiya Extra Thin is zo snel 'droog', dat het even vasthouden niet erg lang duurt.

Succes, Jan

 

[Jakko Westerbeke]

Ondanks dat ik persoonlijk niet zo gecharmeerd ben van het uiterlijk van dit voertuig

Het is inderdaad niet bepaald ’s werelds mooiste tank 🙂 Ik vind hem wel wat hebben, vooral vanwege dat uiterlijk, maar ik wilde ook een M3 bouwen omdat ik de laatste tijd redelijk wat Shermans in elkaar gezet heb (en er nog meer heb liggen), dus dan past hij mooi in het rijtje als de voorouder van de rest.

Wat betreft het vooraf samenvoegen: ik hoop dat het je lukt om alles er netjes in te krijgen. En wat betreft schilderen: vaak heb je voldoende toegang, ook omdat het zicht naar binnen beperkt is.

Het is vooral een kwestie van plannen, is mijn ervaring. Kijken wat niet meer te bereiken zal zijn met de (lucht)kwast en daar alvast wat verf doen, kijken wat er na de verf pas in kan, enz.

 

[Jakko Westerbeke]

Zo’n interieur is altijd een grote klus. Ik heb nu een deel ervan gebouwd en stukken wit geschilderd die later niet meer goed te bereiken zullen zijn:

 

[Peter Stoof]

Mooi begin Jakko.

Hoe vind je de kit tot nu toe?
Heb ook nog ff naar het Luik gekeken als hij helemaal op en vol gebouw is maar, zoals je al zij, alleen van boven door het dak Luik is het te zien, al moet je wél goed kijken.
Ik heb nog ruimte om hem aan te passen maar kan er ook nog wat stowage op kwijt en dan is het probleem ook opgelost.
Ik hoop dat het bij jou allemaal te verven is met deze manier van bouwen.

Succes, Peter.

 

[Jakko Westerbeke]

Hoe vind je de kit tot nu toe?

Behoorlijk goed, maar wel vaak een priegelwerk. Vooral al die stangetjes en zo schoonmaken vereist nogal geduld en voorzichtigheid. Maar het plastic is zacht genoeg dat het meestal niet breekt als je een goed scherp mes gebruikt 🙂

Maar ik zou hem zeker aanraden voor wie een M3 medium wil bouwen. Ik weet niet goed hoe deze zich verhoudt tot de modellen van Takom, maar ik heb gelezen dat deze beter is.

Heb ook nog ff naar het Luik gekeken als hij helemaal op en vol gebouw is maar, zoals je al zij, alleen van boven door het dak Luik is het te zien, al moet je wél goed kijken.

Als ik de dakplaat op z’n plek houd op m’n model kan ik de plek van het luik erg goed zien, dus ik ben blij dat ik de naad opgevuld heb 🙂 Ik ben van plan alle luiken en luikjes die open kunnen, ook open te zetten, en dan zie je veel meer van de binnenkant dan je misschien zou denken, is mijn ervaring.

Ik hoop dat het bij jou allemaal te verven is met deze manier van bouwen.

Ik ook 🙂 Wat ik doe is alles dat wit verven met een penseel als het later wellicht niet meer goed bereikbaar gaat zijn. Nadat het interieur grotendeels in elkaar zit, spuit ik het interieur wit (met een spuitbus, dan kom je in meer hoeken en gaten dan met een airbrush) en hopelijk is dan álles wit 🙂

Nu heb ik het grootste deel van de delen van de bestuurdersruimte op z’n plek:



Dit is een groot priegelwerk, en ik snap nu waarom MiniArt wil dat je de zijkanten loslaat. Ik denk toch dat dat meer problemen oplevert dan deze manier, ondanks dat ik sommige delen in onhandige bochten moest wringen om ze op hun plek te krijgen en er dan amper met lijm bij kon.

De achterwand van de bemanningsruimte:



Ik heb de jerrycan vervangen door eentje van Italeri omdat ik het kruis in die van dit model niet overtuigend vond 🙂 De dop heb ik omgebouwd tot een water-jerrycan, want het lijkt me sterk dat ze een benzinevat tegen het brandschot zouden zetten. Er moeten nog wel riempjes op. Het kapotte handvat is geen probleem, want dat zit toch totaal uit het zicht — dat is dan ook waarom ik dit handvat gebruikt heb.

En de munitieberging:



Daar moet nog meer aan geschilderd worden voordat ik hem op z’n plaats lijm, en ik plak dat af zodat het niet per ongeluk ook weer wit gespoten zal worden 🙂

 

[Jakko Westerbeke]

Ik ben doorgegaan naar de motor. Als je denkt dat de bestuurdersruimte een grote klus is met fijne onderdelen die opgeschoond moeten worden, doe dat dan voordat je aan de motor begint, want het is een goede oefening 🙂

Vooral de kleppendeksels op de cilinders zijn leuk:



Eentje aan elke kant, dus 18 in totaal. Je kunt op de foto goed zien hoe groot ze zijn … Gelukkig zitten er tien bij het model, dus je kúnt er eentje verliezen 🙂 Ik had die reserves gelukkig niet nodig.



De braampjes en gietnaden heb ik nog niet opgeschoond, want dat gaat beter met een scherp mesje als het eenmaal allemaal op z’n plek zit.

 

[Jakko Westerbeke]

Alweer wijk ik stevig af van de instructies:



Lang voordat alles binnenin af is, zet ik de zijwanden er al op. Je kunt nog overal bij, en op deze manier kan ik de hele zijkanten in één keer spuiten met een minimum aan randen die ik daarna nog moet lijmen. De voorplaat laat ik wel los, want met die erop kun je nergens meer bij aan de voorkant.

Hier hoe het eruitziet met die voorplaat, het dak en het vaste kanonschild op hun plaats:



Zonder lijm, om te zorgen dat alles ook past. Dat is wel kritiek om continu te blijven doen zodra je wanden en dergelijke vastlijmt: de rest er tegenaan en op zetten om zeker te weten dat er geen gaten vallen of later stukken vanaf moeten. Zeker bij een tank met zoveel klinknagels is dat heel belangrijk — bij een gelaste romp kun je nog een randje weghalen of opvullen, maar hier kom je dan niet meer uit met die klinknagels.

 

[Jakko Westerbeke]

Ik ben maar aan het kanon begonnen omdat die motor zo ingewikkeld is 🙂 Gek genoeg kan het sluitstuk open of dicht gemonteerd worden, maar is er geen kameropening. Ik heb die dus maar gemaakt, door het kanon in een bankschroef te zetten en dan van de kant van de monding een boor erdoorheen te doen:



Wil je het sluitstuk dicht hebben dan is dit natuurlijk overbodig.

Bij het model heb ik een setje Aber lopen, maar die zijn zo te zien voor een ander model bedoeld:



Het liniaal ligt erbij omdat, omgerekend uit Hunnicutts Sherman, het hele M2-kanon 66,6 mm lang moet zijn. Duidelijk is de Aber-loop te lang en die van MiniArt goed (want er komt nog een kanonschild tussen de twee stukken kanon). De loop afzagen of afdraaien leek me niet erg makkelijk, want hij loopt taps en is dus moeilijk haaks te zagen of in te spannen in een draaibank, dus heb ik een stukje van de rest van het kanon afgehaald, zowel van de loop als de onderste remcilinder, want anders werd het zo’n klus, en de voorkant van die cilinder ga je op het model toch niet zien. Daarna heb ik wat plastic strip in het kanon gelijmd om de staart van de loop te laten passen en een gat in het schild gemaakt:



Dat laatste was redelijk eenvoudig, want er zit een lager liggend deel in voor de plastic loop. Alles bij elkaar heb je dan:



En in tegenstelling tot met de plastic loop kan ik het kanon hier uit het schild halen. Of dat nuttig is weet ik nog niet, maar het kán 🙂

 

[Peter Stoof]

Mooi gemaakt Jakko.

Zal ook eens kijken als ik zo ver ben met mijn loopje.
Deze is van Barrel Depot.
Mooie oplossing, ziet er goed uit.

Succes verder, Peter.

 

[Jakko Westerbeke]

Bedankt. Ik ben ondertussen verdergegaan met de motor:



Hij is nog lang niet af, want er moeten nog leidingen en zo op die niet bij het model zitten, afgezien van allerlei spul dat er wél bij zit maar hier nog niet gemonteerd is 🙂 Ik had deze site gevonden met foto’s van een gereviseerde motor, waarop van alles te zien is, en ook uit het werkplaatshandboek voor de motor zijn details te halen — maar niet zo makkelijk, want de scans van de foto’s zijn nogal slecht.

Ik was niet zeker over de kleuren die MiniArt voorstelt, dus heb ik ook nog wat advies ingewonnen bij iemand die toegang heeft tot een echte R975. Die stuurde me een paar foto’s en vertelde me over de kleuren. De motor hoort grotendeels zwart te zijn — sommige hebben donkerrode cilinders, maar dat zijn gereviseerde die verchroomd zijn. Ik heb mijn motor dus erg donkergrijs geschilderd met een zwarte wash en een donkergrijze drybrush er overheen, dan lijkt hij zwart maar blijven de details beter zichtbaar. Hoop ik 🙂

De in- en uitlaatpijpen zijn van roestvrij staal. MiniArt geeft aluminium als kleur aan, maar op de foto’s waar ik boven naar linkte kun je zien dat ze erg dof zijn, grijs met een bruine waas. Ze worden bijna zwart als de motor wat ouder wordt, maar ik wilde een redelijk nieuw exemplaar weergeven. Ik heb ze daarom lichtgrijs geschilderd en er dan een donkergrijze en een grondkleurige wash overheen gezet.

De ring achter de inlaatpijpen (daar zitten de bougiekabels in) is op de echte motor dof grijs, dus die heb ik gewoon lichtgrijs gelaten, dezelfde verf als de basiskleur die ik voor de in- en uitlaten gebruikt heb.

Nu wordt het leuk, maar dan lul ik, want er moeten kabels bijgemaakt worden …

 

[Martin Visser]

cool werk Jakko, ik hoop dat miniart ooit een M4 of M4A1 gaan uitbrengen met interieur, de motor hebben ze al

Martin

 

[Jakko Westerbeke]

Het interieur van een Sherman is redelijk eenvoudig zelf te bouwen … 😉

 

[Jakko Westerbeke]

Er zit nu wat meer aan de motor:



De ophanging heb ik rood geschilderd, want volgens m’n bron was hij wit, zwart of rood, en dat laatste leek me het leukste vanwege het kleurverschil. Er zit al één stukje leiding bij, maar er moet nog meer op. Nadeel is dat ik van een deel niet weet waar die naartoe zouden moeten lopen in de motorruimte, maar voordeel is dat ze zo te zien onder een kast uitkomen, dus dan maakt het weer niet echt uit.

Het 75 mm kanon in z’n affuit, waar nog een paar onderdeeltjes ontbreken omdat die aan de bovenplaat moeten, die er nog niet op zit:



Er horen hier redelijk wat leidingen te lopen vanwege het stabilisatiesysteem, maar nadat ik de affuit in het model gepast heb met het dak erop, bleek dat je daar grofweg 99% niet van ziet, dus het zal allemaal wel 🙂

Er zit een stukje plakband over de kanonloop, want in het echt was er een deel blank staal. Hoe makkelijker dat na te maken dan met blank aluminium?

 

[Jakko Westerbeke]

Ik dacht: ik begin eens aan het onderstel …



Dit is een bekend probleem met dit model: de assen zijn te dik voor de gaten in de wielen. Je krijgt de as er een millimeter of zo in, en dan wordt de opening nauwer en loopt hij vast. Het wiel rechts heb ik met een boortje van 2,2 mm uitgeboord, en dan past de as wel.

Goed, dat opgelost gaan we verder. Eerst de armen met het wiel ertussen, dat gaat goed maar je moet wel opletten dat de juiste kant naar buiten zit, zowel van het wiel in de arm als wanneer je de arm in het wielstel zet. Bij de naaf van het wiel zitten aan één kant twee kleine hobbeltjes tussen de spaken, dat zijn de smeernippels en die moeten naar buiten toe; dit is ook de kant waarmee het wiel aan het gietraam vastzit, dus als die naar buiten zit, zit het wiel goed. De armen zelf hebben aan de ene kant een normale moer-/boutkop, aan de andere kant een kroonmoer. De kroonmoer moet aan de binnenkant, naar de romp van de tank toe.

Verder krijg je van MiniArt een spijltje van nog geen 0,7 mm diameter en 7,5 mm lengte dat je lekker schoon mag maken en tussen de twee veerarmen lijmen. Ik heb dat maar vervangen door 0,5 mm plastic staf, dat is toch nét wat minder werk 🙂

Goed, twee veerarmen gebouwd, nu lekker verder met het wielstel. Zie het probleem:



Dit is het wielstel met de veren en hefbomen (die brengen de kracht over van de veerarmen op de veren) en één van de twee veerarmen met wiel. Hier hetzelfde wielstel zónder dat verenpakket:



Met de veren erin worden de twee delen van het wielstellichaam ver genoeg uit elkaar gedrukt dat de veerarmen er zo uit kunnen vallen.

Dit lijkt een probleem te zijn met de breedte van de as waar de hefbomen op zitten. Die zit vastgegoten aan de veren en heeft twee smallere uiteinden die in gaatjes in de helften van het wielstellichaam vallen, maar ik ben er nog niet uit of de gaatjes te ondiep zijn of dat het dikkere stuk van de as te breed is.

O ja, MiniArt geeft niet aan in de instructies hoe die hefbomen nu precies op dat asje moeten. Als je er van bovenaf op kijkt, moeten de armen van allebei de hefbomen naar buiten toe staan. Ze kunnen namelijk ook andersom, als je ze op het asje forceert (zowel as als gat lijken wat taps te zijn) maar dan staan ze te ver naar binnen.

 

[Jakko Westerbeke]

De reden blijkt te zijn dat de gaten in de zijstukken niet diep genoeg zijn. Ik heb eerst geprobeerd die uit te boren, en dat lukt met het deel voor de binnenkant wel, maar dat voor de buitenkant is zo dun dat je daar heel erg op moet passen dat je er niet doorheen boort. Daarom heb ik de alternatieve oplossing gekozen, namelijk de dunnere stukjes as wegsnijden.

Hierdoor kan het verenpakket echter te ver naar boven in het wielstel komen te zitten, waardoor de tank te laag staat (voor een normaal beladen voertuig, dan). Door er een stukje 0,5 mm dikke strip bovenop te plakken is dat ook opgelost:



Dit moet wel passen tussen de twee ribbels aan de binnenkant van de wielsteldelen, en kan dus niet langer dan zo’n 5 mm zijn. Met deze aanpassingen krijg je dan een wielstel waarin alles wel netjes past:



Maar het is wel allemaal nodeloos ingewikkeld. De constructie geeft namelijk de indruk dat het wielstel zal kunnen veren, maar beweging krijg ik er niet in. Ik vind dat MiniArt beter de veerarmen aan de hoofddelen van het wielstel vast had kunnen gieten, dan was en de constructie eenvoudiger geweest, en had alles automatisch recht gestaan.

 

[Jakko Westerbeke]

De volledige wielophanging:



De aandrijfwielen zijn van Asuka, want ik vind die net wat beter, en als je een paar Asuka Shermans gebouwd hebt, heb je er daar waarschijnlijk wel een setje van over 🙂 Ze passen keurig op de MiniArt-romp, alleen de poly caps erin pakken niet op de asjes daarvan. Er zijn erger dingen.



Voor de spanwielen zit er een messing ring bij voor de binnen- en buitenkant, zodat de holle buitenkant hier nauwkeurig nagemaakt is. Op de foto ligt er een Asuka-spanwiel naast ter vergelijking. Schoonmaken van die ringen is wel redelijk bewerkelijk, voorzichtigheid is geboden. Ik heb ze met een platte tang vastgehouden en met een halfronde vijl de aanhechtingspunten weggehaald. Ik geloof dat die vier ringen me een half uurtje kosten …

 

[Jakko Westerbeke]

Nu ben ik doorgegaan met de koepel, waar nog niet echt veel over te zeggen is omdat het allemaal delen zijn die later bij elkaar komen. De torenmand bestaat uit drie delen en die passen best goed (als je ze eenmaal goed in elkaar krijgt, dat is een beetje bewerkelijk), maar er blijven grote naden zichtbaar:



Als je ze zorgvuldig en strak in elkaar lijmt, kun je het grootste deel daarvan zo wegvijlen en -schrapen, en de rest opvullen:



Na deze foto heb ik er nog even een fijn schuurpapiertje overheen gedaan en dan waren ze helemaal niet meer te voelen.

Omdat ik de set gedraaide loopjes heb, legde ik de 37 mms nu maar eens naast elkaar:



Hier is niks aan de hand: ze zijn allebei juist 🙂 Bij het model zit de loop voor een een M5-kanon, de gedraaide is een M6. Die laatste was de standaard op de Medium Tank M3, maar vanwege een tekort eraan hadden de vroege tanks de M5. Omdat ik een hele vroege tank wil bouwen, zal ik dus de plastic loop gebruiken en kan de aluminium in de onderdelendoos.

Het commandantskoepeltje is erg mooi uitgevoerd, met geëtste kijkspleten voor in de openingen:



Er zijn twee openingen, elk met twee messing plaatjes met kijkspleten erin: eentje aan de buiten- en eentje aan de binnenkant. Op de foto kun je er één van elk zien.

 

[Jakko Westerbeke]

De binnenkant van de toren is grotendeels af, alleen het stoeltje voor de schutter moet er nog in maar dat zou in de weg zitten om te schilderen:



Aan de binnenkant van de toren zelf heb ik een kistje gemaakt omdat ik op foto’s zag dat MiniArt daar wat gemist heeft. Om dezelfde reden zit er een zelfgemaakt bakje aan de koepelring. Het koperdraad in de torenmand zijn hydraulische leidingen waarvan MiniArt in de instructies aangeeft dat je die zelf moet maken. Aan de ene kant zeg ik: goed dat ze je vertellen dat die erin moeten, aan de andere kant: die hadden ze toch ook wel bij kunnen voegen, als ze je wel vergelijkbare leidingen voor in de motorruimte geven?

Er zouden nog allerlei leidingen in de toren bij kunnen, waaronder slangen voor de stabilisator, maar ik heb het eens goed bekeken, en daar zie je helemaal niks van. Ik bespaar mezelf al dat overbodige werk daarom maar gewoon 🙂

Met dat allemaal aangebracht heb ik het hele interieur wit gespoten:



Naast wat er op de foto staat heb ik ook nog een paar onderdeeltjes gespoten die nog op het gietraam zitten, zoals de pantserplaten voor de achterste hoeken van de bovenbouw, de luchtfilters voor in de motorruimte en nog zo wat spul.

Het was de bedoeling dit te doen met een spuitbuis Vallejo grondverf, want die is mooi wit en dekt goed, maar de bus, waar al niet meer zoveel in zat, was leeg voordat ik alles gespoten had 🙁 Nadat die verf droog was ben ik daarom maar over alles heengegaan met Vallejo Model Air Signal White, dat een beetje geel uitvalt, gek genoeg. Omdat er toch nog washes en dergelijke overheen komen is dat geen probleem, dus ik laat het gewoon zo.

 

[Jakko Westerbeke]

Even een plaatje van in de grote onderdelen die ik nu heb, in elkaar:



Het interieur, nog niet helemaal af:



De radio’s en 37 mm-munitieberging links naast de bestuurder:



Alle granaten heb ik blauw geschilderd, als oefenmunitie, want deze tank moet een hele vroege voorstellen, niet eentje in bijvoorbeeld Noord-Afrika.

MiniArt zegt dat de radio’s zwart moeten, maar ze waren in het echt olive drab met zwarte paneeltjes, witte randen daaromheen en blankmetalen knoppen, stekkers e.d.

Na de bovenstaande foto’s heb ik het 37 mm-kanon in de toren gelijmd en het elevatiemechanisme en de stabilisator ervoor gebouwd:



Ik ben er niet van overtuigd dat de hele vroege tanks ook echt een stabilisator hadden, maar je ziet er eigenlijk niks van als alles in elkaar zit, dus heb ik ze maar gewoon eringezet. De instructies zijn onduidelijk over de plaatsing van de stabilisatoronderdelen, dus je moet goed opletten bij de bouw.

 

[Jakko Westerbeke]

Het interieur met de voorplaat erop:



Dat is nog best een hele toer, want die twee boegmitrailleurs moeten er ook in. Je moet ze op een affuit plakken, die aan de voorplaat zetten en dan het hele spul monteren zodat de achterkant van de affuit op de steel zit die je eerder op de vloer gemonteerd hebt. Ik heb het eerst allemaal droog geprobeerd, en toen dat lukte heb ik de affuit aan de boegplaat gelijmd en die dan op z’n plek gezet. Erg makkelijk gaat dat allemaal niet, en achteraf gezien denk ik dat ik beter de affuit zonder mitrailleurs aan de voorplaat had kunnen zetten, dan de voorplaat op z’n plek en daarna pas de mitrailleurs gemonteerd. Ik denk dat ik dan beter bij de affuit gekund had, vooral om die op dat steeltje te lijmen. Maar goed, het zit allemaal op z’n plek, dus het is in orde 🙂

Aan de rechterbovenkant van de voorplaat had ik wel vulmiddel nodig om een spleet dicht te krijgen. Tot nu toe is dit de enige plek op het model waar dat nodig was, en ik denk dat het eraan ligt dat ik de driehoekige zijplaat veel te vroeg gemonteerd heb.

Aan de achterkant van de opbouw heeft MiniArt een steekje laten vallen. Hier de twee achterhoeken en de schuine platen van opzij aan het achterdek:



Zoals je kunt zien zit er een rij schroeven op allebei de achterdekplaten, maar van de hoekplaten heeft alleen de rechter schroefkoppen. De rechterkant is correct, de linker achterdekplaat niet: de rechter hoekplaat kon verwijderd worden door al die schroeven (en een rijtje op het dak) los te maken, want dan kon het 75 mm kanon door de opening uit de tank gehaald worden. Links was daar helemaal geen noodzaak voor, en als je foto’s van de echte tank goed bestudeert, blijkt dat daar inderdaad gewoon klinknagels zaten en geen schroeven. Dus:

 

[Jakko Westerbeke]

Ik houd zó van bekabeling maken op modellen dat ik dat steeds uitstelde voor de motor … nu kan ik er niet meer onderuit, want met het interieur grotendeels klaar moet die er toch echt in voordat de rest van de rompplaten erop kunnen. Na zorgvuldige bestudering van foto’s, waaronder van deze gerestaureerde motor en in M3 Lee Grant door David Doyle (Northumberland: AFV Modeller, 2020) ben ik tot de conclusie gekomen dat er niet zo heel veel bij moet om er overtuigend uit te zien. Het belangrijkste, want opvallendste, zijn de kabels die van de stroomverdeler afkomen. Ik weet niet goed waar die voor dienen — je zou denken dat ze naar de bougies gaan, maar die zitten aan de voorkant van de motor (niet zichtbaar op het model vanwege de ventilator). Deze kabels lopen echter aan de achterkant van de motor de inlaatpijpen in, net voordat die bij de cilinders komen. Ook lijken er minder dan negen kabels uit de stroomverdeler te komen: hij heeft maar acht kanten en op de meeste foto’s lijken er maar zeven kabels aan te zitten … ik snap niet goed hoe dit alles werkt, maar ik hoef het dan ook alleen maar redelijk na te bouwen 🙂

Om te beginnen heb ik door MiniArt onderdeel Fb33 geboord zodat ik het op een stuk 0,5 mm koperdraad kon lijmen als stroomtoevoer. Ik weet ook niet waar dit deel voor dient: het moet onderaan de achterkant van de motor gelijmd worden, op de drive assembly (Fb29) en daar zit inderdaad zo’n ding op de foto’s van de gerestaureerde motor, met twee leidingen eraan. Op foto’s van M3 medium tanks is het echter niet aanwezig, dus misschien dat dit een Sherman-deel is? Hoe dan ook, ik heb het hergebruikt als verdeler, waar het net wat te groot voor is, maar dat zal wel 🙂 Met de lijm droog heb ik dan zeven kanten er een gaatje in geboord, en ook in de inlaatpijpen van de motor:



Het extra gat in de ene pijp, verder naar beneden, is om de verdeler daaraan te kunnen lijmen met een stukje koperdraad dat ik eruit zal laten steken.

Om dit te kunnen doen heb ik de uitlaatspruitstukken los moeten breken, en daarbij kwam ook de motorsteun los. Verder heb ik, zoals te zien is op de foto, een deel blauw geschilderd. Dit omdat dat ook op de gerestaureerde motor zo is, en omdat in zwart-witfoto’s te zien is dat dit deel vaak lichter van kleur was dan de cilinders, startmotor e.d.

Straks leuk verder om die kabeltjes ook allemaal aan te gaan brengen, maar ik moet eerst op zoek naar geschikte draad.

 

[Timo de Porto]

Nou uuhm, voor zo ver je die kabels bedoeld die op de cilinderbehuizing naar de verdeler gaat...dat zijn bougiekabels. Deze motor is van oorsprong een vliegtuigmotor en heeft per cilinder 2 bougies, en maar liefst 4 magnetos, geen bobines. Meteen een nadeel van de stermotor, die is bedoeld om toeren te maken, als het ding uit staat wil er olie in de onderste, eventueel onderste 3 zuigers lopen, en vette bougies vonken eigenlijk niet, waardoor ie na het tornen niet goed, of helemaal niet loopt, in normandie is dit opgelost door ze terplekke in de veldwerkplaatsen te stralen, want elke keer 18 bougies weggooien zorgde ervoor dat de voorraad gewoon stomweg op raakte

 

[Jakko Westerbeke]

Ik bedoel de dingen die ik hier omcirkeld heb:



Aan de andere kant van de motor zitten bougies, blijkt uit foto’s, maar ik nam aan dat de kabels naar allebei de bougies van een cilinder langs die kant zouden gaan. Aan deze kant lijken de kabels de inlaatpijpen in te lopen, niet de cilinder zelf. Maar ik geloof best dat dit toch bougiekabels zijn, hoor 🙂 Ik vraag me dan nog wel af waar hier die naar de overige drie cilinders zitten, want zoals je kunt zien zijn er maar zes aangesloten op de verdeler. Op handboektekeningen en foto’s van deze motor in een M3 is er ook nog een kabel te zien die van bovenuit de verdeler naar de cilinder middenin bovenaan loopt, maar op deze motor ontbreekt die.

 

[Timo de Porto]

Een magneto heeft geen verdeler maar is direct, hoe het exact verdeeld is weet ik niet maar het door jou aangewezen onderdeel heeft niets van doen met ontsteking, maar is wel voorzien van een aantal holle leidingen, kijk maar eens naar de wartels bovenop. Het vreemde is dat er 1 dikke (ingang?) En 6 uitgangen zijn, maar das onlogisch bij een 9 cilinder. De capillair loopt naar de inlaat, misschien is het een brandstofverrijking nav inlaatdruk, maar het lijkt me logischer als er iets van vacuum nodig is voor de carborateur, en dat die van de inlaat komt?

 

[Jakko Westerbeke]

Een magneto heeft geen verdeler maar is direct, hoe het exact verdeeld is weet ik niet maar het door jou aangewezen onderdeel heeft niets van doen met ontsteking

Dat idee had ik ook al, maar wat het wel is …? Een afbeelding uit een officiële publicatie in M3 Lee Grant noemt het de „distributor” zonder erbij te vermelden wat dat ding dan verdeelt.

Toch maar eens de TM voor de motor induiken, daar heb ik amper in gelezen omdat de foto’s zo goed als onbruikbaar zijn voor de modelbouwer.

Aha! Het is de primer distributor en de leidingen zijn primer lines — bladzijde 29 van de TM, figuur 22. Dus extra brandstofleidingen voor het starten van de motor?

 

[Timo de Porto]

Dat moet dan wel. Ik weet dat de maybach v12 een extra systeem met hoog octaanbrandstof injectie kon hebben voor het starten, en ik vermoed dat deze stermotor ook wel wat extra peut wil voor het starten, zeker bij kou, en dan schijnbaar bij de cilinders die het verste van de carborateur afzitten? Ik heb een haat relatie met carborateurs, leuk voor op de brommer, maar op meer cilinders is injectie veel beter...

 

[Jakko Westerbeke]

Nu met leidingen:



De dunne zijn misschien wat slecht te zien omdat ze van zwart gelakt koperdraad gemaakt zijn, maar in het echt waren ze licht van kleur, dus na een laagje aluminiumverf en dan eentje van Tamiya Smoke:



Ik kwam er niet uit waar de hoofdleiding van deze verdeler nu eigenlijk vastzit aan de rest van de motor, dus hij verdwijnt er hier gewoon onder, uit het zicht.

Nu moeten de uitlaten weer terug en dan nog een paar stukken kabel erbij aan de andere kant van de motorsteun.

En het motorcompartiment waar dit alles in moet als die kabels er eenmaal aan zitten:



De zwarte troep onderin is de zwarte wash waar ik het hele interieur mee gedaan heb, maar wat minder dun gemengd. Voordat hij droog was heb ik er dan nog zwarte inkt (een heel oud potje van Games Workshop) ingesmeerd voor de hele erge vlekken.

 

[Jakko Westerbeke]

Ik heb maar afgezien van verdere bekabeling. Het is met de documentatie die ik heb voor de helft onduidelijk waar kabels e.d. vandaan komen of naartoe gaan, en je ziet er amper wat van als alles eenmaal in de motorruimte zit.



En dat is zo, dus. De motor zit op z’n plek gelijmd, evenals de luchtfilters (de rechthoekige kastjes achteraan bovenin de motorruimte), de buizen van de filters naar de carburateur en de spuitmonden van de brandblussers. Ik heb twee leidingen die MiniArt geeft (Fb11 en 12), vervangen door koperdraad, omdat ze al gebroken in het gietraam zaten en één deel dan ook nog eens wegsprong toen ik het schoon probeerde te maken. De leidingen die nog los achter het model liggen krijg je er niet goed in met de achterplaat los, want dan zit het reservoir dat al aan die achterplaat zit, in de weg. Gelukkig zijn die leidingen goed op hun plek te zetten door de motorluiken,

Let ook op de spuitmonden van de brandblusser die ik op de achterplaat gelijmd heb. Volgens MiniArt is de beste manier om ze met hun staarten aan de zijwand te plakken, en op een magische manier zouden ze dan precies goed uit moeten komen bij de achterwand … geloof jij het? Veel beter om ze op de achterwand te lijmen en de leiding ietsje in te korten, dan komen ze zeker uit en de afgeknipte leiding zit toch onder het luchtfilter.

Er moeten nog een paar stukjes leiding in en dan hoeven ze alleen nog geschilderd te worden voordat de achterplaat erop kan en ik eindelijk door kan met de buitenkant van de tank.

 

[Peter Stoof]

Lekker bezig Jakko.

Mooi verhaal en verslag maak je er van.
Ziet er goed uit allemaal.

Peter.

 

[Jakko Westerbeke]

Bedankt, het is meer werk dan verwacht (ondanks dat ik wist dat dat volledige interieur moeite ging kosten) maar ik kom er wel.

 

[Peter Stoof]

Zeker, je bent toch lekker bezig.

Succes verder, Peter.

 

[Jakko Westerbeke]

En interessant om te zien hoe we de bouw van in principe hetzelfde model anders benaderen 🙂

 

[Jakko Westerbeke]

De motorruimte is nu af:



Om hem bij het schilderen later te beschermen heb ik een stukje papier gesneden dat de hele bovenkant afdekt, en ook de binnenkant van het luchtuitlaatrooster:



Dit werkt omdat er een opene naad blijft tussen de zijwanden van de motorruimte en de achterdekplaten links en rechts (of in elk geval op mijn model 😉). Ik heb het papier eerst op z’n plek gestoken en dan die achterdekplaten pas gemonteerd, met daarna ook de linker en rechter achterwanden van de gevechtsruimte. Het dak ligt er nog los op, maar dat laat ik even zitten tot de lijm droog is.

Het is me trouwens wel opgevallen dat er iets niet helemaal klopt: je kunt deze tank nooit aanzwengelen, want het gat in de bovenste achterplaat, dat in het gaas en de as van de startmotor zitten niet op één lijn. Geen idee wat er niet klopt, maar ik geloof niet dat het aan mij ligt. Gaat het opvallen? Alleen als je het weet, denk ik 🙂

En de binnenkant van de toren:



Daarmee is het interieur eigenlijk zo goed als af. Er moeten nog een paar kleine dingetjes in, maar daarna kan het dak erop en kan ik echt met de buitenkant verder.

 

[Jakko Westerbeke]

Plezier met plakband:



Niet erg moeilijk, maar je moet wel opletten dat ook echt elke opening afgeplakt is. Dan heb ik het 75 mm kanon op z’n plek gezet (zonder lijm) en de dakplaat vastgelijmd:



Het leuke is nu wel dat ik op moet blijven passen dat ik niet aan het plakband vastpak, want dat zit natuurlijk met de plakkende kant naar buiten. Misschien dat ik er handig aan zou doen om er even een laagje verf op te smeren …

 

[Peter Stoof]

Leuk.

Succes met de verf.
Moet die opening boven het kanon ook niet dicht?

Peter.

 

[Jakko Westerbeke]

Daar komt nog een schuivend stuk bovenop, dat vastzit aan de periscoop. Ik heb dat ondertussen aan het model geplakt, en het dekt het hele gat volledig af — eigenlijk had ik beter het stukje dak eronder eerst OD kunnen schilderen.

 

[Bas Slaats]

Ik heb deze kit ook liggen, maar als ik zie hoeveel werk het inhoudt laat ik deze nog even onderop de stapel liggen, in ieder geval tot ik een compleet verslag heb van alle do's en don'ts 😉

Chappeau voor al het werk dat je erin gestopt hebt!

gr Bas

 

[Jakko Westerbeke]

Ik heb deze kit ook liggen, maar als ik zie hoeveel werk het inhoudt laat ik deze nog even onderop de stapel liggen, in ieder geval tot ik een compleet verslag heb van alle do's en don'ts 😉

Ik zou hem zeker aanraden. Het is een berg werk, maar ik ben tot nu toe maar één ding tegengekomen waarvan ik denk: „vergeet het maar” en dat zijn de geëtste tie-downs die je in vorm moet buigen. Veel te klein, niet te doen — voor mij in elk geval, ongetwijfeld zijn er mensen die ze wel in model krijgen. Ik zal in plaats daarvan zelf maken uit wat geponste rondjes en gietraam.

Wat qua hoeveelheid werk natuurlijk niet helpt, is het interieur. Als je een uitvoering neemt zonder (of het weglaat natuurlijk) scheelt dat zo te zien zeker de helft aan wat je allemaal moet doen. Dat je er lang bij moet blijven kunnen houdt de boel ook heel erg op.

Maar ik weet wel dat de volgende M3 medium tank die ik zal bouwen, er eentje van Takom gaat zijn 🙂 Die lijkt, als ik naar foto’s kijk, wel het tegenovergestelde van deze te zijn wat ontwerp betreft: in plaats van honderden kleine onderdeeltjes zijn het vooral grotere, inclusief link-&-length-rupsbanden in plaat van de vier delen per schakel van MiniArt.

 

[Timo de Porto]

Geetchede tie down, dat valt mee, mits de fret slim is ingericht, stukje styreen strip eronder in het midden, en dan met een pincet de buitenkantjes weer naar beneden duwen, als het dan na 6 pogingen perfect gelukt is zitten de bevestigingsoogjes ook goed vlak!

 

[Jakko Westerbeke]

Ongetwijfeld zijn er mensen die ze wel in model krijgen 🙂

Dit is waar we het hier over hebben:



Zes pogingen vind ik al zeker drie meer dan ik bereid ben om te doen, en als er negen op het model moeten en er negen in het etsraampje zitten, heb je een probleem als je gemiddeld meer dan 1,0 pogingen per stuk nodig hebt … Daarom maak ik ze liever zelf. Hier het motordeksel met voor elke tie-down twee geponste stukjes 0,25 mm plastic plaat, diameter 0,6 mm:



Ik had eerst dunner genomen, maar dat lukte niet zo lekker, dus dan iets dikker.

Leuk is wel dat je zelf mag uitvogelen waar die dingen moeten. MiniArt geeft helemaal geen puntjes o.i.d. weer op het motordek, dus je moet afgaan op de tekeningen in de instructies. Gek genoeg zijn er wél lijntjes waar andere geëtste delen moeten, maar niet voor de tie-downs.

Daarna heb ik over elk paar een stukje gietraam gelijmd:



De schijfjes heb ik met Tamiya Extra Thin vastgelijmd, wat goed gaat vanwege het fijne kwastje en dat de lijm lang „bruikbaar” blijft nadat hij op het model aangebracht is. Voor de stukjes gietraam bleek het niet zo’n goed idee, want ze smelten er nogal makkelijk in, dus daarvoor heb ik Bison Ontvetter genomen, dat veel sneller verdampt en daardoor het plastic niet zo snel weg laat smelten. Eerst een veegje over alles heen, dan met een mesje het stukje gietraam oppakken en op z’n plek leggen, en daarna nog een veegje Ontvetter om het ook echt vast te zetten.

 

[Peter Stoof]

Goede oplossing Jakko.
Netje gemaakt.
Mocht je er nog meer willen hebben om te oefenen, ik heb er ook nog wat over😂

 

[Jakko Westerbeke]

Dank je, maar écht gebrek heb ik er bij nader inzien niet aan 🙂

 

[Timo de Porto]

Tsja als ze zo op de fret zitten is er geen land mee te bezeilen... de methode met styreen werkt ook prima, diverse shermans heb ik zo afgemaakt

 

[Jakko Westerbeke]

Er zitten aan de achterkant ook nog een paar vouwlijntjes, dus ik denk dat de methode die je noemde in principe wel zou moeten werken, maar toen ik het probeerde lukt het me niet. Ik vermoed deels vanwege gebrek aan oefening en deels omdat ik merk dat m’n vingers minder goed meewerken als vroeger. Aan die tweede doe je denk ik niks, die eerste is te verbeteren maar dan moet je wel wat reserveonderdelen hebben 🙂

 

[Timo de Porto]

Ik vind zulke dingen op veel modellen een gemis, de tie downs, en ik maak ze er ook zeker niet altijd op, maar bij sherman achtigen is er aan het gereedschap al heel wat eer te behalen, het uithollen van de bus in het schephandvat, dito in de rupsbandsleutel, en wat riempjes, die trouwens prima gaan uit aluminiumtape of loodfolie, styreen is naar mijn idee niet flexibel genoeg, en je bent het heertje. Of nog makkelijker, een setje formation tools, maar formations... waar vind je dat nog in nederland?

 

[Jakko Westerbeke]

Hele dunne plastic plaat werkt goed voor riempjes, maar dan heb ik het wel over ±0,1 mm dikte, want meer dan dat en het is amper buigbaar meer. Ik gebruik Tamiya Pla-Paper dat ik zo’n 30 jaar geleden gekocht heb, maar ik geloof dat er ook van Evergreen dit soort diktes te koop zijn. Zulk dun spul wordt goed zacht en buigbaar door er Bison Ontvetter op te smeren, hoewel je op moet passen dat je niet teveel doet, want dan gaat het weer breken … Hier de M4A3E2 die ik een paar maanden geleden gebouwd heb, met zulke riempjes:

 

[Jakko Westerbeke]

Het motordek met gereedschap, sleepkabel en riempjes:



De kabel is van koperdraad uit een electriciteitssnoer, dat ik in elkaar gedraaid heb.

Aan de voorkant heb ik de koplampen en hun kabels en beugels gemaakt:



MiniArt geeft geen kabels maar laat wel zien waar ze moeten komen, dus ik heb er gaatjes voor geboord en ze dan van dun koperdraad (zwartgelakt) gemaakt. Aan de rechterkant heb ik wel het konvooilichtje moeten vervangen door eentje dat ik van de koplamp van een Sherman afgesneden heb, want het sprong uit m’n pincet en was natuurlijk nergens meer te bekennen 🙁

De sleepogen heb ik trouwens vervangen door ogen van een Sherman van Asuka, want aan die van MiniArt zit een oogje opzij (van de pen waarmee de ogen vastgemaakt zijn) en op foto’s van echte vroege M3’s zag ik dat nergens.

Volgens mij ben ik nu klaar met de bouw …



… afgezien van de rupsbanden, waar ik nog geen schakel van gemaakt heb. Eerst eens een malletje daarvoor in elkaar zien te zetten.

 

[Jan van Harn]

Ik las op ik meen Track-link, dat omgekeerde tape ook werkt om de delen op hen plaats te houden. Na monteren moet je dan wel eerst de lijm laten drogen.

 

[Jakko Westerbeke]

Om de rupsbanden te maken, bedoel je? Ik heb in meerdere bouwverslagen zelfgemaakte mallen voorbij zien komen, en dat leek goed te werken, dus ik denk dat ik ook zoiets in elkaar ga knutselen van een paar stukjes hout of zo (om te voorkomen dat ik de rupsbanden vastlijm aan de mal 🙂). Wat in elk geval niet gaat lukken is om het zonder mal te doen … dat probeerde ik gisteravond eens, maar de geleidenokken blijven gewoon niet liggen in de halve schakel — eentje erin lukt wel, maar zodra je een tweede probeert te doen en daarbij de schakel aanraakt, verschuift de eerste … Het was beter geweest als MiniArt een plastic malletje in de doos gedaan had.