Nederlandse Leopard 1 en Leopard 1-V

[Barry Ypenburg]

Weet iemand of er een database is van alle overgebleven voertuigen van de Koninklijke landmacht? Dan doel ik op voertuigen in musea of depots.

Zo vraag ik mij af of er een Leopard 1 A1 bewaard is gebleven.

Mocht deze database er niet zijn dan wil ik wel eens kijken wat er mogelijk is.

 

[Bas Slaats]

Informeer eerst even bij de rekwisieten commissie. Als die het al niet kunnen vertellen, wordt het een moeilijk verhaal.

Edit: vrees in NL van niet. Category:Leopard 1A1 in museums - Wikimedia Commons

Gr Bas

 

[Jakko Westerbeke]

Zo vraag ik mij af of er een Leopard 1 A1 bewaard is gebleven.

Nederland heeft nooit Leopard A1’s gehad. Wel 1(NL)’s die in de jaren ’80 opgewaardeerd zijn tot het equivalent van de Duitse 1A1A1.

 

[Walter Jonkers]

De NL Leopard 1 (inderdaad geen 1A1) in de oorspronkelijke vorm is er wel degelijk nog. Hierbij twee foto’s waarbij hij ruim 1,5 jaar geleden vrolijk rondtufte bij een oefening met Apaches bij Havelte. Maar waar deze is ondergebracht weet ik niet.


Ik meen begrepen te hebben dat deze terug is gerestaureerd vanuit een 1V.

 

[Walter Jonkers]

Nederland heeft nooit Leopard A1’s gehad. Wel 1(NL)’s die in de jaren ’80 opgewaardeerd zijn tot het equivalent van de Duitse 1A1A1.

Ook niet helemaal waar. De 1V lijkt sterk op de 1A1A maar door de drang van de KL om dingen beter te doen moest er andere apparatuur in, die eigenlijk niet goed functioneerde in combinatie met de mechanische werking van deze tank. Uiteindelijk is het deels een voorbereiding geworden die door bezuinigingen in de steeds hogere kosten niet is ingevoerd. Een slechte 1A1A met van buiten ook wat andere kenmerken bovenop de toren dus eigenlijk (naast rookgranaatbuizen, kisten, MAG en affuit, brandblussers, antennepotten)

 

[Arne Ρоirοt]

ook wat andere kenmerken bovenop de toren

en de voorbereide plaats voor de warmtebeeldcamera die er nooit kwam.

 

[Bas Slaats]

ter inspiratie.
Leopard Club

Gr Bas

 

[Jakko Westerbeke]

Ook niet helemaal waar. De 1V lijkt sterk op de 1A1A maar door de drang van de KL om dingen beter te doen moest er andere apparatuur in

Dat is wat ik bedoelde: functioneel zeg naar gelijk aan de Duitse 1A1A1, maar met verschillen die specifiek zijn aan de Nederlandse tanks.

 

[Barry Ypenburg]

Nederland is een kei in het modificeren van militaire voertuigen. Ik ben overigens benieuwd hoe dat straks met de Leopard 2A8 gaat. Zouden hier ook weer de nodige aanpassingen aan gedaan worden?

Ik dacht dat de Nederlandse Leopard 1, ondanks de Nederlandse aanpassingen, de benaming A1 had. Maar niet dus, weer wat geleerd. Heb ik het wel juist dat de Nederlandse Leopards 1 uit de 4 generatie zijn?

Zijn de brandblussers (voor op de romp en rechterzijkant) is dit ook een typisch Nederlandse aanpassing geweest?

De optische verschillen met de Duitse variant, en dan kijk ik voor nu even alleen naar de Leopard 1, zijn;

-FN MAG.
-Opbergkisten (1x maal linkerzijde, 2x maal rechterzijde)
-Antennepotten (naar Amerikaans model)
-Bevestigingspunten (op kanonschild) voor vuursimulator.
-Brandblussers (2x maal voorzijde, 1x rechterzijde).
-Rookbuslanceerinrichting.
-Verticale uitlaatroosters (4de generatie)
-Ronde kist voor externe telefoon (4de generatie).

Voor wat betreft de optiek op het torendak zie ik geen verschil.

 

[Timo de Porto]

Nederland denkt altijd het neusje van de zalm te moeten hebben, waardoor de aanpassingen vaak legio zijn en de kosten behoorlijk oplopen, terwijl onze noorder en oosterburen prima werkbare alternatieven hebben...

 

[Bert Lindeboom]

Ha Barry , de Nederlandse Leopard 1's zijn allemaal uit de 4e Baulos /productierun , is dus niet 4de generatie .

 

[Jakko Westerbeke]

Heb ik het wel juist dat de Nederlandse Leopards 1 uit de 4 generatie zijn?

Zoals Bert ook net zegt terwijl ik dit aan het typen ben: vierde bouwserie, oftewel Baulos in het Duits.

Serie 1 t/m 4 zijn met gegoten toren, de tweede serie kreeg onder andere de ronde infanterietelefoon, ophangpunten voor zijschilden,een regengoot aan de toren; de derde serie kreeg hijsogen aan de romp; de vierde kreeg de uitlaatroosters met alleen horizontale stangen (en bij allemaal nog een berg detailwijzigingen ten opzichte van de vorige series).

Serie 5 is de Leopard 1A2, ook met gegoten toren maar met dikkere bepantsering, en de 1A3 met gelaste toren.

Serie 6 is de Leopard 1A4.

Zijn de brandblussers (voor op de romp en rechterzijkant) is dit ook een typisch Nederlandse aanpassing geweest?

Ja, die zitten niet op de Duitse. Hier een aanzichtentekening van een Leopard 1NL uit 1TH9-2343 van begin jaren ’70 waar ze (net) op te zien zijn:

Voor wat betreft de optiek op het torendak zie ik geen verschil.

De kraag die Arne liet zien is pas bij de 1-V toegevoegd. Op de 1NL hoort hij niet.

Nederland denkt altijd het neusje van de zalm te moeten hebben, waardoor de aanpassingen vaak legio zijn en de kosten behoorlijk oplopen

Nou ja, de aanpassingen van de Leopard 1 naar de 1NL zijn in principe allemaal om de tank logistiek beter in de Nederlandse praktijk te laten passen. Hadden ze er bijvoorbeeld Duitse rookgranaatwerpers op laten zitten, dan waren die weliswaar vermoedelijk goedkoper geweest, maar had de KL ook een voorraad Duitse rookgranaten moeten kopen en die alleen aan Leopard-eenheden moeten leveren.

De 1-V is meer een voorbeeld van proberen om de tank beter te maken dat niet helemaal goed uitgepakt heeft 🙂

 

[Barry Ypenburg]

Dank alle voor de reacties!

@Moderators Zouden jullie de titel van dit topic willen aanpassen naar; Nederlandse Leopard 1 en Leopard 1V. De titel kan ikzelf niet aanpassen. Ik denk dat deze titel meer tot zijn recht komt.

Ondanks de, beperkte, literatuur welk ik heb (Wiel en rups en De Leopard 1 Gepantserde vuist van de Koninklijke landmacht) toch nog, voor nu, drie vragen (en wellicht verderop in mijn project nog een paar).

De loop van de Leopard was een 105 mm van het type L7A3. In de begin jaren was deze loop 'naakt' (zonder ommanteling) en was de loop, op een aantal voertuigen zwart. Weet iemand waarom de loop zwart was? De loop met ommanteling was, neem ik aan, van hetzelfde type (L7A3).

Conform mijn literatuur is er sprake van een coaxiale mitrailleur. Ik zie deze echter niet, duidelijk, terug op foto's. Zat deze in het kanonsschild onder de vuursimulator of onder het zoeklicht? Of waren deze openingen in het kanonsschild voor richtmiddelen?

Op onderstaande foto is een zwarte loop goed te zien evenals het verschil tussen een 'naakte' loop en een loop met ommanteling.


Foto: Collectie: Nederlands Instituut voor Militaire Historie.

 

[Barry Ypenburg]

De 1-V is meer een voorbeeld van proberen om de tank beter te maken dat niet helemaal goed uitgepakt heeft

De Leopard 1-V had hierom gekscherend de naam Leopard 1 Verprutst i.p.v. Leopard 1 Verbeterd.

 

[Bert Lindeboom]

Binnenkant leo 1, coax links van het sluitstuk.

 

[Jakko Westerbeke]

Weet iemand waarom de loop zwart was?

Geen idee, ik moet zeggen dat me dat nooit opgevallen is tot je het nu zei 🙂 Ik denk hittebestendige verf?

De loop met ommanteling was, neem ik aan, van hetzelfde type (L7A3).

Ja, er is alleen een set fiberglazen buizen omheen gemonteerd. Wat je vaak ziet in het begin is dat ze alleen tussen kanonschild en gasafzuiger zitten — en op de foto die je plaatste zit zelfs daar maar de helft aan. Doe je dat ook op een model, dan moet die buis natuurlijk open zijn aan de voorkant, want dit deel zat vast aan het kanonschild terwijl het andere deel aan het kanon zat, zodat ze in elkaar schoven bij het vuren.

Conform mijn literatuur is er sprake van een coaxiale mitrailleur. Ik zie deze echter niet, duidelijk, terug op foto's. Zat deze in het kanonsschild onder de vuursimulator of onder het zoeklicht? Of waren deze openingen in het kanonsschild voor richtmiddelen?

Die zit helemaal binnenin, zie Berts foto’s hierboven. De monding van de mitrailleur is amper of niet zichtbaar van buitenaf. De opening aan de linkerkant (die hoger dan de middellijn van het kanon zit) is voor de coax, die rechts (gelijk met het kanon) is voor de richtkijker.

 

[Walter Jonkers]

De coax MAG zit dus rechts van de schietbuis (van buiten gezien) maar steekt niet uit de opening. Bij schaal 1:72 zal dit een klein gaatje zijn dus. Er hing ook een stop aan een kettinkje onder die in geval van doorwadingen in de opening werden geduwd.

 

[Bert Lindeboom]

Links of rechts van een voertuig is altijd in rijrichting ook als je er van voren naar kijkt .

 

[Arne Ρоirοt]

Links of rechts

Daarom is stuurboord en bakboord uitgevonden.
En voor wie dat verwarrend is: de vikingen hadden een roeispaan aan de rand van hun boot hangen, naar beneden, om te sturen.
Alle Vikingen waren rechtshandig (...) en nu begrijp je aan welke zijde zij het makkelijkste dat roer konden bedienen.
Die kant heet stuurboord 🙂

 

[Erik Zeeman]

quizvraag waarom heet de andere kant bakboord
scheepvaart kenners weten dat vast wel🤓👍

 

[Arne Ρоirοt]

 

[Walter Jonkers]

Waarom zit de chauffeur eigenlijk rechts en niet gewoon links zoals je zou verwachten bij een “vasteland” voertuig in Europa…

 

[Walter Jonkers]

Bekijk bijlage 61522

En dan om het ingewikkeld te maken ook nog zeggen tussen 12 en 3 uur … (terwijl de digitale horloge displays in de jaren tachtig echt helemaal trend waren …want wie gebruikte nu van de ouderwetse wijzers nog…tenminste zo ging dat wel in mijn schooltijd)

 

[Barry Ypenburg]

Waarom zit de chauffeur eigenlijk rechts en niet gewoon links zoals je zou verwachten bij een “vasteland” voertuig in Europa…

Waarschijnlijk om zo beter te kunnen inschatten hoever hij van de stoeprand afzit en zo de velgen niet beschadigd.

Maar zonder gekheid! Ik denk uit praktisch oogpunt. De lader zit volgens mij links in de toren en linksvoor zit de munitieopslag.

 

[Arne Ρоirοt]

Chat zegt ....

"De chauffeur van de Leopard 1 zit rechts, en dat is geen toeval maar het resultaat van interne indeling, tactiek en ergonomie, niet van verkeersregels. Kort gezegd: in een tank is links of rechts rijden totaal irrelevant.

De belangrijkste redenen 👇​

1. Ruimte en mechanica

• De transmissie en aandrijving van de Leopard 1 nemen veel ruimte in aan de linkerzijde van de romp.
  dus stop maar met verder lezen
  🙂
• Door de chauffeur rechts te zetten, kon men:
  • een lagere romp bouwen
  • onderhoud eenvoudiger maken
  • een betere gewichtsverdeling krijgen

Bij tanks wint techniek het altijd van conventie.

2. Commandant zit links → communicatie

• In de Leopard 1 zitten:
  • commandant links
  • schutter rechts
  • lader links
• De chauffeur rechts heeft daardoor een directe en korte communicatielijn met de commandant erboven/naast hem.
• Zeker vóór digitale systemen was dat belangrijk: roepen, tikken, aanwijzen.

3. Historische Duitse ontwerpfilosofie

• Duitse tanks (Panther, Tiger, later Leopard) hadden geen vaste traditie van links of rechts.
• Men optimaliseerde per model:
  • zicht
  • silhouet
  • interne routing van assen, munitie en kabels

De Leopard 2 heeft trouwens óók de chauffeur rechts — dit is dus bewust doorgezet.

4. Tactiek > verkeer

• Een tank:
  • rijdt zelden “in het verkeer”
  • rijdt vaak achteruit, diagonaal, of met gesloten luiken
  • wordt gestuurd op aanwijzingen van commandant/infanterie
• “Links zitten omdat we rechts rijden” speelt simpelweg geen rol.

Vergelijking die helpt​

In vliegtuigen zit de captain links, in helikopters soms rechts, in tanks… waar het technisch het beste uitkomt. Het is een gevechtsmachine, geen wegvoertuig.

 

[Arne Ρоirοt]

Waarschijnlijk om zo beter te kunnen inschatten hoever hij van de stoeprand afzit en zo de velgen niet beschadigd.

Ik denk dat Barry gelijk heeft.

Niet vanwege de eigen wielen, maar vanwege het voorkomen van schade aan de stoepranden.
Da's best een groot dingetje tijdens oefeningen als je door een dorpje rijdt.
Bovendien is de kans dat een Leopard je komt inhalen op de snelweg, vrij klein 🙂

 

[Timo de Porto]

Nu zijn russische t tanks ook geen snelheidsmonsters, maar die zijn wel links gestuurd, net als onze auto's....maak het ingewikkeld zeg

 

[Jakko Westerbeke]

Waarom zit de chauffeur eigenlijk rechts en niet gewoon links zoals je zou verwachten bij een “vasteland” voertuig in Europa…

Omdat de lader op die manier bij de munitieberging kan wanneer de toren op 12 uur staat. (De redenen waar ChatGPT mee aankomt zijn volgens mij niet echt zo relevant.)

Nu zijn russische t tanks ook geen snelheidsmonsters, maar die zijn wel links gestuurd, net als onze auto's....maak het ingewikkeld zeg

Want tot en met de T-62 zat de lader daar aan de rechterkant van de toren, zodat de munitieberging in de romp ook rechts „moet” zitten, en dus de bestuurder links.

Bij Amerikaanse tanks na de M47 en Britse na de Centurion zit de bestuurder in het midden met munitie aan allebei de kanten. Ik denk dat dit een compromis is om én de bestuurder relatief goed zicht te geven op de weg in Amerika en het Europese vasteland, én toch een munitievoorraad te hebben waar de lader bij kan. Dit ten koste van de andere helft van die voorraad, waarvoor de toren gedraaid moet worden of de schutter moet helpen.

 

[Erik Jan Eskes]

Hoi Arne!

Heb met veel interesse jouw uitleg gelezen! Klopt deze zin echter wel?

2. Commandant zit links → communicatie
In de Leopard 1 zitten:
commandant links --》Bij mijn weten zit de commandant rechts in de toren
.......
De chauffeur rechts heeft daardoor een directe en korte communicatielijn met de commandant erboven/naast hem.
Zeker vóór digitale systemen was dat belangrijk: roepen, tikken, aanwijzen.

Cheers
ErikJan

 

[Arne Ρоirοt]

Klopt deze zin echter wel?

Zoals ik schreef, is de tekst gegenereerd door ChatGPT.
De eerste regel is al evident fout (Waarvoor hij later ook zijn excuses aan mij heeft aangeboden.)

Daarom heb ik in de tekst geschreven


Het woord van het jaar 2025 was HALUCINEREN

 

[Arne Ρоirοt]

Het is een van die “knagende vragen”
Links of rechts?
In Spielberger’s “Kampfpanzer Leopard 1” staat prototype 1 van Arbeitsgruppe A,
Met de chauffeur links!

 

[Jakko Westerbeke]

Dat voertuig is prototype A1 — bij A2 zat de bestuurder al aan de andere kant, net als in alle prototypes van Arbeitsgruppe B.

Nog interessanter hierbij is het ontwerp van Arbeitsgruppe C, waarbij de bestuurder in de toren zat. Alleen is dat ontwerp nooit verder gekomen dan de tekentafel.